گالیوم-68 PSMA PET-CT
این در حال حاضر موفقترین روش تصویربرداری است که برای ارزیابی میزان گسترش سرطان پروستات به دیگر اندامها یا بافتها به کار میرود. عاملی اختصاصی پروستات به نام PSMA به رادیوایزوتوپ گالیوم-68 متصل میشود، بهصورت وریدی به بیمار تزریق میگردد و سپس تصویر PET-CT گرفته میشود. گالیوم-68 PSMA به چند مولکول مشخص در سلولهای سرطان پروستات متصل میشود و امکان دیدن بافت سرطانی را فراهم میکند. در این روش، دُزهای بسیار بالای پرتو به بیماران داده نمیشود.
فرایند Gallium-68 PSMA PET-CT چگونه انجام میشود؟
تصویربرداری باید از روز پیش زمانبندی شود؛ از این رو یک قرار ملاقات تعیین میگردد. پس از تزریق وریدی عامل، 45 تا 60 دقیقه صبر کنید. هنگامی که بیمار درون دستگاه است، تصویربرداری حدود 20 دقیقه طول میکشد و بیمار در این مدت نباید حرکت کند. این فرایند در مجموع میتواند 2-3 ساعت در بخش پزشکی هستهای به درازا بکشد. به بیمار توصیه میشود پیش و پس از تصویربرداری آب فراوان بنوشد. از آنجا که پرتو تا مدتی (8 تا 12 ساعت) پس از تصویربرداری در بدن باقی میماند، دوری از زنان باردار و بهویژه کودکان ضروری است.
گالیوم-68 دوتا-تیت PET-CT
این پیشرفتهترین فناوریای است که میتوان برای تشخیص تومورهای نورواندوکرین (غدد درونریز عصبی) به کار برد. سلولهای سرطانی نورواندوکرین بر سطح خود گیرندهای ویژه (پروتئین حسگر) به نام «سوماتوستاتین» دارند. DOTA-TATE ترکیبی پپتیدی است که میتواند به این گیرندهها متصل شود. هنگامی که با عامل پرتوزایی به نام «Gallium-68» ترکیب و به بیمار تزریق شود، بافتهای حاوی سلولهای تومور را میتوان با دقت بالا روی دستگاه PET-CT مشاهده کرد. در این روش، دُزهای بسیار بالای پرتو به بیماران داده نمیشود.
درمان با لوتسیم-PSMA
درمان با لوتسیم-PSMA (177Lu-PSMA) نوعی درمان با رادیونوکلئید است که بهطور فزایندهای برای بیماران مبتلا به سرطان پیشرفته پروستات به کار میرود. هدف این درمان، کاهش حجم تومور و متوقف کردن رشد سلولهای سرطانی است. در این چارچوب میتوان پیشرفت بیماری را مهار کرد و علائم پیشرفته بیماری مانند درد منتشر استخوانی و خستگی را تسکین داد. این درمان معمولاً زمانی انجام میشود که بیماری پیشرفت کند یا گسترش یابد، یا زمانی که بیمار نتواند عوارض جانبی درمانهای دیگر مانند شیمیدرمانی را تحمل کند.
آیا درمان با لوتسیم-PSMA ایمن است؟
پرتوی بهکاررفته در این درمان برای کشتن سلولهای سرطانی طراحی شده است. هنگامی که به بدن تزریق میشود، PSMA به تومور میرود و سلولهای سرطانی را هدف قرار میدهد. افزون بر سلولهای سرطان پروستات، PSMA در بافتهایی مانند غدد بزاقی، غدد اشکی و کلیهها نیز وجود دارد؛ بنابراین این بافتها هم ممکن است در معرض پرتو قرار گیرند. با این حال، این اثر اندک است و چون PSMA مستقیماً به سلولهای سرطانی میچسبد، عوارض جانبی ویرانگر شیمیدرمانی را نشان نمیدهد. در برخی بیماران ممکن است عوارضی مانند خشکی دهان، خستگی موقت یا کاهش موقت مقادیر خونی دیده شود. این اثرها را میتوان با آزمایشهای خونی که در فاصلههای زمانی معین در دوره پس از درمان انجام میشود بررسی کرد. افزون بر این، بیمارانی که احتمال بروز عوارض جانبی در آنان وجود دارد، پیش از تصمیمگیری درباره درمان با آزمایشها قابل شناسایی هستند. راهبردهای درمانی شخصیسازیشده برای هر بیمار، که با نتایج آزمایشها و مطالعات دُزیمتری پشتیبانی میشوند، تضمین میکنند که عوارض جانبی در پایینترین سطح ممکن دیده شود.
درمان با لوتسیم-دوتا-تیت
درمان با لوتسیم-اکترئوتاید، [لوتسیم-DOTA-TATE (177Lu-DOTA-TATE)]، درمانی است که بهطور فزایندهای در بیماران مبتلا به سرطان پیشرفته نورواندوکرین به کار میرود. نام دیگر آن «درمان با رادیونوکلئید گیرنده پپتیدی» (PRRT) است. هدف این درمان، کاهش حجم تومور و متوقف کردن رشد سلولهای سرطانی است. در این چارچوب میتوان پیشرفت بیماری را مهار کرد و علائم پیشرفته بیماری مانند درد منتشر استخوانی و خستگی را تسکین داد. این درمان معمولاً زمانی انجام میشود که بیماری پیشرفت کند یا گسترش یابد، یا زمانی که بیمار نتواند عوارض جانبی درمانهای دیگر را تحمل کند.
آیا درمان با اکتینیوم ایمن است؟
پرتوی بهکاررفته در درمان با اکتینیوم (AC-225) برای کشتن سلولهای سرطانی طراحی شده است. هنگامی که به بدن تزریق میشود، PSMA به تومور میرود و سلولهای سرطانی را هدف قرار میدهد. افزون بر سلولهای سرطان پروستات، PSMA در بافتهایی مانند غدد بزاقی، غدد اشکی و کلیهها نیز وجود دارد؛ بنابراین این بافتها هم ممکن است در معرض پرتو قرار گیرند. با این حال، این اثر بسیار اندک است و چون PSMA مستقیماً به سلولهای سرطانی میچسبد، هیچیک از عوارض جانبی ویرانگر شیمیدرمانی را نشان نمیدهد. در برخی بیماران ممکن است عوارضی مانند خشکی دهان، خستگی موقت یا کاهش موقت مقادیر خونی دیده شود. این اثرها را میتوان با آزمایشهای خونی و معایناتی که در فاصلههای زمانی معین در دوره پس از درمان انجام میشود بررسی کرد.
کزبان بربراوغلو
پروفسور
خدمات تشخیصی – پاتولوژی
کزبان بربراوغلو
پروفسور
خدمات تشخیصی – پاتولوژی
تحصیلات و تجربه
- دانشکده پزشکی دانشگاه تراکیا
- دانشکده پزشکی دانشگاه استانبول
- دانشکده پزشکی جانز هاپکینز، بالتیمور، ایالات متحده آمریکا
- انکولوژی هستهای
- کاردیولوژی هستهای
- عضو انجمن پزشکی هستهای ترکیه
- دو مقاله بینالمللی
- 12 مقاله ملی